Pek çok başka oyuncu gibi ben de araba yarışlarıyla ilk olarak bilgisayar oyunlarında haşır neşir olmaya başlamışımdır. Başlarda beğenip oynadıklarımın aralarında NFS serilerinden Hot Pursuit ve Porsche Unleashed gibileri vardıysa da daha sonra Underground, Carbon, Flatout gibilerinin gelmesiyle bilgisayarda yaşadığımız yarış keyfi daha da arttı zamanla. Ancak motorsporlarını bilgisayarlarımıza taşıyıp gönlümde yer eden bu oyunların arasında hiçbir zaman bir pistte en azından bir 30-40 tur atmamızı gerektirecek olanlar yer almamıştır benim için. Mesela çocukluğumdan beri sıkı bir Formula izleyicisi olmama rağmen hiçbir zaman  bir Formula1 oyunu bu saydığım oyunlar gibi bilgisayara bağlayamamıştır beni. Peki bu oyunlarda gerçekte olup da bilgisayarlarımıza taşınamamış şeyler nelerdir, neler eksiktir diyorsanız, acımasızca klişeleri kullanmakta tereddüt etmeyeceğimi bilmenizi isterim. Zira benim için hiçbir fizik motoru, hiçbir grafik motoru pistlerde yarışma hissini, adrenalinin verdiği heyecanı, bir turu çeyrek saniye daha hızlı almış olmanın verdiği tatmin duygusunu yansıtamayı başaramamıştır, ki bunun mümkün olduğundan da ciddi şüphelerim olduğunu söylemeliyim. Sırf bu nedenle iyi bir go-kart pisti bulup en azından bir kere yarışma hissini tecrübe etmenizi tavsiye edebilirim.

Ancak beklemeniz gereken şeyin NFS tarzı yarışlardan farklı olduğunu da eklemeliyim. Bu tür oyunlarda genellikle çok büyük hatalar yapmadıkça, virajı alamayıp duvara toslamadıkça ya da bunun gibi bize fazlaca zaman kaybettirecek şeyler yapmadıkça bir iki virajı iyi almak vs. bize öndeki aracı yakalamak için yeterli olurdu, olmadığı yerde de nitroya bastığımız gibi soluğu o aracın yanında alırdık zaten. Dolayısıyla önümüzdekinin yanındayken geçmek için verdiğimiz mücadele daha önemliydi. Pist yarışlarındaysa önemli olan şey bu tür geçiş esnasındakilerden çok pist sürüş stratejileri arasındaki mücadele oluyor. Bir virajı daha doğru analiz edip, daha iyi dönmek 0.1 ya da 0.2 saniye gibi bize çok ufak zamanlar kazandırıyor olsalar da, aslında bu ufak zamanlar bize ihtiyacımız olan avantajı kazandırıyor. Bazense bir virajı daha yavaş dönüp, ondan sonraki virajdan daha hızlı çıkabilmemizi sağlayacak bir pozisyona geçmek daha hızlı bir tur atmayı mümkün kılabiliyor. Dolayısıyla her bir dönüşü her bir tur atışımızda tekrar tekrar analiz etmek, daha iyi bir yolu bulmaya çalışmak yarışın başından sonuna, en az gazla frene basmak kadar uğraşmamız gereken bir şey olurken, kimi zaman yaptığımız şeyin önümüzdekiyle aramızdaki mesefeyi yavaş yavaş kapatmamıza yardımcı olduğunu görüp daha bir motive oluyor, kimi zamansa arkamızdakinin bizden daha iyi tur zamanları atıp her tur bize biraz daha yaklaştığını farkedip panik oluyoruz. Ancak bu hisler sadece tek bir geçiş anında değil, pistin her bir noktasında, yaptığımız her tercih tarafından etkilenerek ortaya çıktığından, sadece geçtiğimiz/geçildiğimiz tek bir andan ziyade pistteki her anımızda bizimle oluyor.

Virajları nasıl daha iyi alabileceğimizi ve tur zamanlarımızı etkileyen faktörleri sürüş okullarında öğrenmek mümkün, çoğu iyi go-kart pistinde zaten bu tür hizmetleri veren kadrolu eğitmenler de vardır, ancak genelde sürüş okulları çocuk yaştaki sürücü adayları için tercih edilir. Özellikle çocuklarının Formula1, Rally gibi daha büyük organizasyonlarda pilotluk yapmasını isteyenler çocuklarına daha küçük yaşta bu eğitimleri aldırır, yıllarca go-kart seviyesinde yarıştırırlar. Zaten bu sporlardaki pilotlar sürücülük eğitimlerine çoğunlukla bu şekilde başlamışlar, çocukluklarında uzun yıllar go-kart yarışlarına katılmışlardır. Sürüş okulları özellikle çocuklar için tercih ediliyorsa da, daha ileri yaşlardakiler de daha nadir olsa da bu okullara katılmaktalardır. Onun dışında internetten araştırarak ve yarışlarda pratik yaparak da teknik bilginizi arttırabilirsiniz. Bu konuda yabancı dilde kaynak sıkıntısı olmasa da Türkçe kaynağa rastlayamadım internette. Bu konuda temel bazı şeyleri burada açıklamaya çalışacağım.

Temel Sürüş Teknikleri

Kartingde öğrenilmesi gereken ilk şey nasıl dönülmesi gerektiğidir. Virajı içerden dönerseniz bazı durumlarda dönüşü daha çabuk tamamlayabilirsiniz ancak hızınızı kaybedersiniz. Dışarıdan aldığınızdaysa bir virajı daha hızlı bir şekilde alabilseniz de virajın tamamen dış çizgisini takip ettiğinizde dönüş çapı arttığından gereksiz şekilde fazladan yol almış olursunuz. İdealiyse virajın dışından içeriye doğru girmektir. Böylece viraja içerden girdiğinizde kaybettiğiniz hızı korumakla birlikte, virajın iç kısmına doğru manevra yaparak daha az yol katederek virajı atlatmış olursunuz. Dolayısıyla ideal dönüş çizgisi genellikle yandaki şekildeki gibi olur. Dönüşlerde virajın iç çizgisini teğet geçtiğiniz, yolun iç kısmına en yakın olduğunuz noktaya apex, dönüşlerde araçların takip ettiği çizgiye de apex yolu ya da apex çizgisi denir. Viraja yaklaşırken dönüşe hazırlanmak için hızınızı yavaş yavaş kesmeniz, hızlı gidebileceğiniz noktalarda size zaman kaybettirir. Ne kadar geç frene basarsanız, o kadar uzun süre hızlı gitmiş, dolayısıyla frenlemeniz ne kadar iyiyse frenlemeden önce yapacağınız hız, kazanabileceğiniz zaman o kadar artmış olur.

Virajın içine doğru yöneldikten sonra frene basın ve bunu da mümkün olan en sert şekilde yapın ki yavaşlamanız daha çabuk olsun. Bunun arkasındaki mantık daha önce denildiği gibi daha uzun süre hızlı gidebilmek. Frene basarken direksiyonu kırarsanız spin atar, kendi etrafınızda kontrolsüzce dönersiniz. Dolayısıyla virajın iç kısmındaki dönüşünüzden önce ayağınızı frenden çekmelisiniz.

Viraja teğet olduğunuz noktadaysa hızlanmaya başlayın. Dönüşünüz tamamlanmadığından gaza çok fazla yüklenirseniz yanlama tehlikeniz var, yanlamamaya dikkat ederek mümkünnoktasınız olduğunca çabuk hızlanın. Spin ve yanlama konularında aracınız sınıra yaklaştığında bunu hissedebilmeniz gerekmekte, tecrübeyle bu konuda da yeteneğinizi geliştirmeniz mümkün olacaktır.

Bazı durumlarda, özellikle aracınız güçlü değilse ufak bir numarayla kendinize avantaj sağlayabilirsiniz. Viraja gazı kesmeden girip, hızınızı frenlemelerle ayarlarsanız benzin motorda kalır, geri boşalmaz. Dolayısıyla benzinin tekrardan motora dolana kadar geçecek zamandan sizi kurtararak daha çabuk hızlanmanızı sağlar.

Hızlı Virajlar Genellikle karting pistlerinde bulunan bir viraj türüdür. Direksiyonu çok fazla kırmadan rahatça tamamlanabilecek dönüşlerdir. Öncesinde aracın limitine yakın hızlara ulaşabileceğiniz düzlükler yoksa frenlemeye gerek bile olmayabilir. Direksiyonu ani bir şekilde kırmaktan kaçınırsanız dönüşü maksimum başarıyla tamamlayabilirsiniz.

Dar U-Dönüşleri Girerken virajın dışından gidip en iyi çıkışı yapmaya çalışmak önemlidir. Virajın çıkışında mümkün olan en fazla hıza sahip olmak için girişinizi feda edip keskin bir dönüş gerçekleştirmelisiniz. Apex noktası (virajı teğet geçtiğiniz yeri) geçer geçmez hızlanmaya başlayabilirsiniz..

Doksan Derecelik Dönüşler Dönüş tercihinizi virajdan sonrasını dikkate alarak yapmalısınız. Giriş hızınız çok yüksek değil ya da çıktığınızda uzun bir düzlük gibi hızınızı önemli kılan bir faktör mevcut ise teğet geçtiğiniz noktayı virajın daha çıkışında olacak şekilde ayarlayın. Buna apexi geç almak denilmekte. Çıktığınızda daha düz bir çizgide gittiğinizden daha rahat hızlanabilir, apexi geçer geçmez gaza basabilirsiniz.

Dönüşünüzü daha erken yapar, daha erken bir apexi tercih ederseniz dönüşün kendisini daha hızlı gerçekleştirmeniz mümkün olur. Keskin bir dönüş gerçekleştirmediğinizden dönüş esnasında çok fazla yavaşlamanıza gerek olmaz. Dolayısıyla önünüzdeki aracı bu tür bir virajda geçecekseniz bu şekilde dönmeniz size avantaj sağlayabilir. Virajdan sonra, düzlükte geçmeyi tercih ediyorsanız yukarıda anlatıldığı gibi apexi daha geç almayı tercih etmeniz daha doğru olur.

Çift Apex İki dönüşün arasında kısa bir düzlük mevcut ise, iki kere yerine tek sefer yapacağınız bir dönüşle virajı tamamlamanız mümkün olabilir. İdeal olanı, aracın yolun eninin üçte ikisini kullandığıdır. İlk dönüşün çıkışı, ikinci dönüşün girişi olur. Bunun mümkün olmadığı yerlerde daha değişik stratejiler de izleyebilirsiniz. Örneğin dönüşe hızlı girmekteyseniz ve hızınızı korumak istiyorsanız ilk dönüşü apex çizgisinden yapıp ikincisinde daha dışarıda bir çizgiyi takip edebilirsiniz, böylece çok dar bir dönüş yapmadan virajı geçebilirsiniz. Tam tersi, eğer asıl ikinci virajdan sonra hızlanmak istiyorsanız, ilkinde erken apex alıp ikincisinde geç apex aldığınız bir çizgiyi takip etmek isteyebilirsiniz.

Açılan Virajlar Eğer dönüş, girişinde dar, çıkışında daha geniş bir açıya sahip ise daha erken bir apex almak tercih edilebilir. Dönüşün açısı artması, bir diğer anlamda virajın açılıyor oluşu aracın apexten sonra virajın dışına yönelmesini kolaylaştıracaktır. Virajın çıkış kısmı ve dönüşün iyice hafiflediği yerde düzlükteymişiz gibi gaza yüklenebiliriz.

Kapanan Virajlar Bu durumda ideal olan dışarıdan dönmeye başlayıp çıkışa yakın apex yapmaktır. Eğer dönüşten önce hızlı bir düzlük bulunuyorsa dönüşe başlama ve frenleme noktalarımızı ertelemek virajın girişini mümkün olduğunca iyi ve hızlı almaya imkan sağlayacaktır.

Temel dönüşlere dair bütün bu bilgilere ek olarak, ard arda gelen ve aralarında düzlük bulunmayan dönüşlerde çoğunlukla ideal apex çizgisi farklılaşır. Bu tür virajlara şikan da denilir. Aksini tercih etmemizi gerektirecek özel bir neden olmadıkça, böyle dönüşlerde önceliği vermemiz gereken dönüş son viraj olmalı, gerektiğinde son virajı en iyi şekilde tamamlamak için ondan önceki viraj feda edilmelidir. Yarışlarda yaptığımız dönüşlerin bize kazandırdıkları ve kaybettirdiklerini her zaman dönüşten çıkışımız ve bu çıkıştan sonra gelecek düzlüğün uzunluğu belirler. Örneğin sonrasında uzun bir düzlük olan, ard arda gelmiş iki dönüşten ilkini, ikincisine girerken daha iyi bir pozisyona sahip olmak adına feda ettiğimizde, ilk virajda kayıpta olsak da, ikinci virajı daha kazançlı geçer ve ardındaki düzlükte kazandığımız hız ve zamanla ilk virajdaki kaybımızı fazlasıyla telafi edebiliriz.

Ancak tam tersi bir durumda, hızlı bir düzlükten sonra gelen iki dönüşte, ikinci dönüş için ilkini feda etmek yanlış olur. Burada giriş hızımız yüksek olduğu için kaybımız fazla olacaktır. Dolayısıyla ilk virajı ideal apex çizgisini takip ederek dönerek telafi edemeyeceğimiz bir kaybı kurtarmış oluruz. Çıkışta kaybımız olsa bile girişte yüksek hızımızdan vazgeçmeyerek kazandığımız süre buna değecektir.

Yandaki görselde şu ana kadar anlatılanların uygulaması görülebilir. Apex çizgisi en iyi çıkışı elde etmemize olanak sağlayacak şekilde oluşturulmuştur. İlk viraja dar girilip daha yavaş dönülse de ikinci viraj için iyi bir pozisyon elde edilmiştir. Sürücü daha erken hızlanabilir ve çıkıştaki düzlükte daha hızlı gidebilir. Yavaş girip hızlı çıkmak prensibi burada en iyi dönüşü elde etmemizi sağlamaktadır.

İkinci dönüş daha hızlı olmaya imkan sağladığından, bu şikanda ikinci viraja öncelik verilmeli, ilk virajda geç apex alınarak ikincisinde en iyi dönüş elde edilmeye çalışılmalıdır.

Burada ise hızlı olan ilk viraj olduğundan onu iyi almak önemsenmeli, apex çizgisi ona göre ayarlanıp gerektiğinde ikinci virajda erken apex alınarak dönüşü daha içerden alınmalı. İkinci viraja kadar mümkün olan en yüksek hızda gidilip, ikinci virajda sert bir frenlemeyle yavaş bir dönüş tercih edilmeli.

Bu şikanda ilk ve ikinci viraj arasındaki tercih, şikandan önceki ve sonraki düzlükler dikkate alınarak yapılmalı. Eğer çıkışta uzun bir düzlük varsa, ilk görseldeki gibi giriş feda edilip ikinci viraja ideal apex çizgisinde girmeye çalışılmalı, aksi durumda, şikana hızlı girilmekteyse ikinci görseldeki gibi ilk viraja mümkün olduğunca geç fren yaparak girilmeye çalışılmalı, sonuç olarak ikinci virajı içerden ve yavaş dönmek gerekse bile giriş feda edilmemelidir. Bu durumda çıkışta araç hızlanmaya başlamadan önce kendini düzeltmesi için zaman geçmesi gerekeceğinden çıkış yavaş gerçekleşecektir.

Anlatılanları dikkate alarak yarıştığınız pistte apex çizginizi daha bilinçli bir şekilde belirleyebilir, sürüş yeteneklerinizi arttırıp daha iyi tur zamanları elde edebilirsiniz. Ancak unutmayın, burada dönüşlerle ilgili yapılması gereken her şey giriş ve çıkışlardaki düzlüklere, oralarda ulabileceğiniz hızlara bağlı ve çoğu zaman giriş ve çıkış arasında tercih yapmak göründüğünden daha zor olabiliyor. Bazen de ideal çizgiler daha belirginken sonucu etkileyen hangi sürücünün o çizgileri daha iyi takip edebildiği oluyor. Sonuçta profesyonel bir sürücü olup bu iki etkende de mükemmele ulaşmaya çalışmayacak olsanız bile yarış aracınızın içinde olmak, rakiplerinizle yarışmak ve bu esnada kafanızda tüm bu değişkenleri değerlendirip rakiplerinizden ve kendi daha önce yaptıklarınızdan daha iyisini yapmaya çalışmak tahmin ettiğinizden daha eğlenceli olabilir.