~Ragnor

Bu ay ki Babe’imiz Icenilerin savaşçı kraliçesi Boudica. İsmini duymamış olabilirsiniz ama kendisi önemli bir tarihi figür. Ortaçağlar boyunca unutulmuş ama Rönesans’ta yeniden keşfedilmiş ve Viktorya döneminde Kraliçe Victoria onu kendisine adaş kabul etmiş. Böylece İngiltere için efsanevi bir figüre dönüşmüş. İnanın bütün ününü hak ediyor kendisi.
Kocası Prasutagus Norfolk bölgesine yerleşmiş olan Iceni halkının kralıydı. Roma’nın İngilterede kontrol ettikleri toprakların dışında kalsalar da Roma’yla ittifak halinde ve ona bağlı bir krallıktı. Bu o dönemde Roma’a tarafından uygulanan bir yöntemdi. Çok uçlardaki bazı krallıkları kendilerine bağlı kılsalar da bağımsız olmalarına izin veriyorlar; ama kralları ölünce o krallığı da kendilerine katıyorlardı. Prasutagus bunu istemedi ve krallığı Roma senatörü ile karısı ve kızlarına ortaklaşa olarak miras bıraktı. Yine de bu birşeye yaramadı. Çünkü Roma kanunları kadının miras hakkını yoksayıyordu ve Prasutagus ölünce Roma bu kararı kabul etmedi. Prasutagus’un bütün mülkü haczettirildi. Boudica kırbaçlatıldı ve kızlarına tecavüz edildi. Aynı zamanda Romalı bankerler borçlarını geri istedi. Anlaşılan o ki Prasutagus vaktinde borç parayla rahat bir yaşam sürmüştü.
Bütün bu aşağılama ve haksızlıklar karşılıksız kalmadı tabi. MS 60 ya da 61 yılında Eyalet valisi Gaius Suetonius Paulinus Galler’e doğru sefere çıktığında bu durumu fırsat bilen Iceniler Boudica önderliğinde isyan ettiler. Önce Camulodunum (Colchester) şehri işgal edildi. Kötü savunulan şehir Boudica’ya dayanamadı. Şehir yerle bir edildi. Arkeolojistlere göre şehir metodik olarak yıkılmıştı. Legio IX Hispania’nın başındaki Quintus Petillius Cerialis şehri kurtarmaya çalıştı ama büyük bir hezimete uğradı, bütün piyadeleri yok edildi, sadece bir avuç süvarisi ile birlikte kaçabildi. Bunların üzerine procurator (bir çeşit üst düzey yönetici) Catus Decianus Galya’ya kaçtı.
İsyanın haberleri kendisine geldiğinde vali Suetonius, Londinium’a (Londra) çekilmişti. Ama hem yetersiz askeri gücü hem de Petillius’un yaşadığı ağır yenilgi onu şehri kaderine terk etmeye itti. Londinium asilere terk edilmişti ve asiler şehri yakıp yıktılar, geride bırakılmış herkesi katlettiler. Ardından yıkılma sırası Verulamium’a (St. Albans) geldi.
3 şehir yokedilmiş ve tahmini 70 bin ile 80 bin arası insan öldürülmüştü. Bretonların esir almak ya da yağmalamak gibi bir niyetleri yoktu. Öfkeliydiler ve intikam alıyorlardı.
Suetonius geri çekilip adamlarını topladı. Çağrısına uyup gelmeyen bazı birliklere rağmen 10.000 asker toplayabilmişti. Ama Boudica’nın elinde 230.000 savaşçı (yine de bu sayıyı aktaran tarihçi Dio, birinci elden şahit olmadığı ve antik kaynakların sayıları abartma alışkanlıkları yüzünden emin olamıyoruz) vardı. Yine de Roma büyük askeri zaferleri ile ünlüydü.
Son savaş bugün Watling Street olarak bilinen bir roma yolunun yakınlarında yapıldı. Boudica atlı arabası üzerinden orduyu yönetiyordu. Yanında kızları da vardı. Tacitus’un aktardığına göre savaştan önceki konuşmasında Boudica kendisini, malını mülkünü kaybetmiş bir aristokrat olarak değil, kaybettiği özgürlüğünün, hırpalanan vücudunun ve kızlarının kirletilen namusunun intikamını almak isteyen sıradan bir insan olarak sunar. O, bir kadın olarak ya zafer elde edecektir ya da ölecektir. Eğer onu takip edenler (erkekler) köle olarak yaşamak istiyorlarsa bu onların tercihleridir.
Ve savaş başlar. Açıkcası burada detaya girmek istemiyorum. Merak eden biraz araştırma ile (wikipedia mesela :)) detayları öğrenebilir. Kısaca Boudica’nın ordusu sayıca kalabalık olmasına rağmen kendini kapalı bir bölgeye sıkıştırır. Birebir dövüşte hem üstün taktikleri hem de üstün zırh ve silahları ile (o dönemde hala Bretonlar savaşa en az şekilde korunarak gitmenin daha kahramanca olduğunu düşünüyordu, savaşa çıplak olarak gidenler bile vardı) zaten avantajlıydılar. Açık alanda savaşma şansını da yitirdikten sonra yapabilecekleri birşey yoktu. Roma savaşı kazandı. Bretonlar kaçmaya çalıştılar ama o dönemlerde savaş alanının en arkasında aileleri, arabalarla bir sıra oluşturup destek ve son savunma hattı olarak görev görürlerdi. Üzerlerine doğru ilerleyen Romalılardan kaçmaya çalışan Bretonlar gerilerken, kendi ailelerinin oluşturduğu bu hatla çevrelenmiş olarak buldular kendilerini. Tam bir katliam yaşandı, Bretonlar aileleri ile birlikte katledildi. Tacitus’a göre bir raporda o gün 80.000 Breton’a karşılık sadece 400 Romalı ölmüştü. Yine Tacitus’a göre Boudica yenilgiden sonra zehirle intihar etti, Dio’a göre ise hastalanıp öldü.
Ve böyle öldü işte Keltlerin savaşçı kraliçesi. Sonunda kaybetmiş olsa bile Roma’yı derinden sarstı. Yarattığı kriz o kadar büyüktü ki neredeyse İmparator Nero bütün İngiltere’den geri çekilecekti. Kaybetmiş olsa bile tarihte derin izler bıraktı ve bizlere ilham verdi, yapılan haksızlıklara karşı boyun eğmememiz gerektiğini gösterdi.
Benden bu aylık da bu kadar.

,