~Ayna-i Marzî

BtG Mart 2009:

“Merhabalar sevgili BtG okurları, bundan böyle her ay dilim el verdiğince bir belgeselci fotoğrafçı tanıtmayı düşünüyorum. Önemli belgeselcileri tanıdıkça nasıl çekim yapacağımıza dair bir yol da bulabiliriz böylece. Yine mümkün olduğunca tarihi sıralamaya göre gideceğim bu dizide.”

Münkün olduğunca tarihi sıralamaya göre gideceğim demişim iyi ki, biliyordum bir yerde karıştıracağımı. Nitekim bu ayki Belgesel Fotoğrafçımız olan Jacob Riis, Eugéne Atget ile yaşıt; lakin nedense ilk belgeselci olarak Eugéne Atget anılmış hep. Tarihi sıralamayı karıştırabileceğimi not düşeyim de, “ne yapıyor bu zombi, aklımızı karıştırdı” demeyesiniz.

1849′da Danimarka’da doğmuş olan “kenar mahalle azizi” Jacob Riis ailesiyle birlikte 1870 yılında Amerika’ya göç eder. Uzun bir müddet işsiz kalır, sonraları da muhabir olarak bir iş bulur. Kendisi de göçmen olduğu için o günün Amerika’sındaki göçmenlerin sorunları ilgi odağı olmuştur ki başlarda yazılarını desteklemek amacıyla fotoğraf çeker. Zaten fotoğraflarında sanatsal kaygı yoktur, Jacob Riis’in amacı göçmenlerin sorunlarını karnı tok, sırtı peklerin yüzlerine vurmak, çare yolları aramaktır. Bu yüzden çektiği fotoğraflar güzel değil; gerçektir. Göçmenlerin yaşadıkları yerler de güzel değildir zaten.

Ayrıca şu ünlü cümlenin de sahibir Jacob Riis: “Çaresiz kaldığım zamanlarda gider, bir taş ustası bulur, onu seyrederim. Adam belki yüz kere vurur taşa. Ama değil kırmak, küçücük bir çatlak bile oluşturamaz. Sonra birden, yüzbirinci vuruşta taş ikiye ayriliverir. İşte o zaman anlarım ki; taşı ikiye bölen o son vuruş değil, ondan öncekilerdir.”
Göçmenler için yaptığı çalışmalar ve iyileştirmelere sebep olmasından mütevellit ‘kenar mahalle azizi’ diye anılan bu ustamızı da saygıyla anıyoruz. Daha ayrıntılı bilgi için şuraya bakabilirsiniz.

Kendisi de göçmen olduğu için o günün Amerika’sındaki göçmenlerin sorunları ilgi odağı olmuştur.