Dûr Bîn

Her insanda var mı bilemiyorum ama ben bazı eşyalarımla özel bir bağ kuruyorum, eşya gibi değil de, cidden sevdiğim bir bireymiş gibi oluyorlar benim için. Bu yüzden blogumda paylaşmak istedim, ardından bunu bir mim formatında yapabileceğimiz aklıma geldi. Herkes cidden sevdiği bir eşyayı (mümkünse fotoğraflarıyla birlikte) paylaşacak, biraz da tanıtacak tabi. Evvela yoldaş hırkamla başlayayım:

Bu hırkayı cidden çok seviyorum. Çok hırka gördüm ama bunun gibi güzel ve dayanıklısını görmedim. Sekiz yıldan beri kullandığım yoldaş hırkam için sözlükte şöyle bir tanım yapmıştım (ayar da vermişti biri):

“üşüdüğünde, sancısı olduğunda yanında olandır yoldaş hırka, benim pembe, çiçek motifli, örgülü yoldaş hırkam gibi. 6-7 yıldır hiç bir hırka yoldaş hırkamın yerini tutmadı. hangi seyehate gitsem ilk yoldaş hırkamı alırım, yoldaş hırkamla aynadaki yansımam hep daha güzeldir. başka hırkaları da kıskanmaz hem, onun gönlünüzdeki yerinin farklı olduğunu bilir. bir eşya değildir yoldaş hırka, tıpkı kitaplar gibi önemlidir, ihtiyacınız olduğunda hep hazırdır, sitem etmez, sabırlıdır. yoldaş hırkası olmalı her insanın, en kötü ve soğuk günlerinde içini ısıtan, onu sarıp sarmalayan.”

Bu iki tesbihi annem ile babam aldı bana. Ortadaki kuka, dıştaki ise gül ağacından yapılmış. Çektikçe parlıyor bunlar, bir de gül ağacından yapılmış olanı güzel kokuyor cidden. Ana-baba yadigarı yani, yanımdan ayırmam kesinlikle, çantamda dururlar her daim :)

Dostane kitaplarım. Esasında kitapları okumak çok çok sarsa da, kütüphanemde dizilişlerini ve görüntülerini de çok seviyorum ben. Akşamları bir durup seyrederim, bazı günler elime alıp yeniden incelerim, okurken zaten bir insan kadar canlı olurlar. Bir de çoğunu seviyorum ben kitaplarımın, dostlarım gibi. Aralarını ayırmak pek mümkün olmuyor açıkçası :)

Gelelim kimleri mimleyeceğime. Evvela, bana güzel bir fikir gibi geldi ama saçma da olabilir tabi bu mim işi. Herkes serbest, zincirleme gitmek zorunda değiliz (yani bu mim hoşunuza gittiyse siz de mimlisiniz). Ama ben yine bir kaç isim vereceğim, dilerlerse katılırlar, teklif var ısrar yok:

Yoldaş Anıl, Anubis, Roselyn, ragnor; cancağızım, Aranel, Echo69, Erengy, Gord10, Kabraxis, Lord_Duxus, Sophia, Swordwolf, Sir Aenas, Vampir, Yahuda.

Vav by ~Ayni-Marzi on deviantART

Vav gibi olmak pek zor bir meşakket aslında.

Dik durabilmek, ama mağrur olmadan; mütevazi olmak, ama boyun eğmeden; aynı Vav’ın başı gibi. Sınırları konusunda tavizsiz olmak, lakin bu katılığı sert bir şekilde değil, tüm yumuşaklığıyla beraber sindirebilmek; tıpkı Vav’ın gövdesi gibi. Sabit fikirli olup, tek yöne doğru ilerlememek, ama aslından sapıp kararsız; başıboş da kalmamak; Vav’ın kuyruğu gibi.

Sert bir harf gibi durur Vav, ancak incelendiğinde farkına varılan narin yumuşaklığına rağmen. Amacına doğrudan ulaşabilmek için kolay yola sapmak varken yapmaz bunu Vav. Bulunduğu yöne; aslına da dönecek olsa dolanarak; düşünerek; gerekirse durup bekleyerek yapar bunu.

Mütevazidir Vav, ama ne mütevazilik! Sahte bir yalakalık, gösterişçi bir boyun eğme değildir onun mütevaziliği; edebi çağrıştırır. Tüm gösterişlerden soyunmuş bir halde özüyle ne olduğunu gösterir görebilenlere.

Mükemmel, simetrik, sabit değildir Vav. Değişken, kıvrımlıdır; duramaz yerinde. Yine de kaçış diyemeyiz buna, ne olduğunu, nerede olduğunu herkesten daha iyi bilir Vav. Bireysel değildir hiç bir zaman. Gerektiği yerde yoldaşına anlam katabilmek için kendinden, okunuluşundan feragat eder. Yoldaşına anlam katar, onunla tek bütün olmuşcasına.

Velhasıl saymakla bitmez Vav’ın özellikleri; güzellikleri. Ama biliriz ki zordur Vav gibi olmak. Vav gibi mütevazi olmak, keskin; ama yumuşak, dik fakat kibirli olmamak. İmkansızdır belki de.

Yalan üzerine bir iki kelam daha edesim var, hoş bunun üzerine yeni bir şeyler söyleyebilecek miyim, tam emin değilim. Madem bu blog benim, düşüncelerimi ne olursa olsun paylaşma hakkım da var diyorum ve başlıyorum uzatmadan.

Daha evvelki yazıda üstünde durduğum nokta, bize yalan söylenilmesi olasılığının bizde oluşturduğu etkiydi, bugünse daha çok kendimize söylediğimiz yalanı irdelemek istiyorum. Buna kendimizi kandırmak, yahut ikiyüzlülüğümüz de denebilir. Acıların, ölümlerin, felaketlerin karşısında takındığımız maske sadece dışarıya yönelik değildir, hatta dışarıya abartarak yansıtırız ki içimizden kendimiz de yalanımıza inanalım. Bir süre sonra da oluşturduğumuz bu yalana kaptırarak cidden üzüldüğümüzü düşünebiliriz pekala, ancak kendimizi ele vermemiz de çok yakın olduğu için kısa süren bir inançtır bu; zira takındığımız o maske sadece o an için kalır, biz aynı olduğumuz gibi devam ederiz, hiç bir değişiklik olmamışcasına.

Müslüman bir kişiyi öne alalım bir de. Sorsanız ibadetleri niçin yapıyorsun, alacağınız cevap genelde “Allah rızası için” olacaktır. Oysa gerçek biraz daha karışık. Bu kişi bir cennetin ve cehennemin varlığına inanmaktadır ve ancak bu ibadetlerin kendisini istediği yere yükseltebileceğini, yoksa “cehennemi boylayacağını” düşünürek yapabilir bu ibadetleri. Veya aslında tam da inanç eksikliği yüzünden daha fazla ibadet etmektedir, aslında nasıl da inançlı olduğunu, kendisine kabul ettirmesi bakımından.

İslam’daki tasavvuf da tam bu noktada devreye giriyor diyebiliriz. Zira tasavvufta en çok üzerinde durulan konudur “nefis”. Kişi nefsini “mutmainne” makamına ulaştırmadıkça yaptığı tüm ibadetler ancak kendisi içindir. Mutmainne olmamış nefis imanın suretindedir aslında, tüm işlediği hayırlara kadar her şeyinde; sevdiğinde; kaçınmasında nefsinin bir isteği, bir çıkarı vardır. Hatta İmam- Rabbanî (k.s.) tüm Peygamberlerin gönderilmesinin gerçek sebebinin nefsi terbiye etmek üzere kurulduğundan bahseder ve Allah’ın niçin dünyaya önem vermeyip sevmediğini, kullarının da aynı şekilde dünyayı sevmemelerini beklemesinin sebebi olarak da, nefsin tüm isteğinin bu dünyada olduğunu ekler. Bu tanıma göre aile; çocuk sevgisi, mutmainne olmamış nefsin yapmış olduğu ibadetlerin hepsinde nefsin payı vardır ve çâre, nefsi terbiye etmektir. Tabi bu noktada nefs-i mutmainne makamına erişmenin farklı farklı yolları olduğu da eklenmeli, tasavvuftaki görüş farklılıkları da bu nefsin mutmainne makamına erişmesinden doğmaktadır asıl itibarıyla.

Şimdi şöyle baktığımda kendim de dahil nasıl da zavallı durumdayız müslümanlar olarak. Başkasına söylemeyi bıraktım, kendimize söylediğimiz yalanların boyutlarını ve bizden götürdüklerinin ne kadar farkındayız acaba? Yalanlar içinde boğularak inandığımızı söylüyoruz ve inandığımız için bir şeyler yaptığımızı. Gittikçe daha da göz boyama haline geliyor sanki bu durum. Acaba diyorum devam eder de insan yaşamı, daha değişik şeylerin olduğu bir günde, müslümanlar, içinde bulunduğumuz çağı Hristiyanlıktaki ortaçağ gibi görebilir mi müslümanlık açısından? Belki de daha da kötüye gidecektir durum, bilemiyorum.

Müslüman olmayan için nasıl ortaya çıkar bu durum? Onun da kendisini adadığı değerlerde söz konusu olabilir yalan söyleme durumu. Bu noktada müslümanların üzerinde daha çok durmamın sebebi, sanırım kendimizi inançlı olmayanlara göre daha fazla kandırdığımızdandır diyebilirim. Belki de sadece inandığımıza inanıyoruzdur?

Çınarcık için interneti bağlattığımda, tüm ayarlara rağmen bağlantı problemi yaşayınca aramıştım müşteri hizmetlerini ve sorunun modemden kaynaklandığını söylemişlerdi, hatta santraldeki bir kadın tarafından teknik bilgimin olmamasına rağmen bilgiççe konuşuyorum diye azarlandım. Haklı olduklarına kanaat getirip modemi teknik servise gönderecekken dayım geldi ve kesinlikle modemde problem olmadığını belirtti bana. Santraldeki kadın yine modemden kaynaklandığını söyleyince dayım direk, “hanımefendi ben modemi teknik servisçiye götürdüm, bir çok testten geçirdiler ve çatır çatır çalıştı” dedi ve kadın bunun üzerine bir ekip gönderdi ve akşama internetim açıldı.

O gün hayret içinde yalanın gücüne tanık oldum, şüphesiz çok defalar şahit olmuşluğuma rağmen bu kadar basitçe sorunu çözebileceğini görmemiştim evvelce. Hatta dayıma böyle bir yalan söylememesini, belki cidden modemden kaynaklandığını söylediğimde, “yiğenim ben bunları tanıyorum, inan bana. Teknik servise götürdüm demedikçe modeme suçu atarlar” diyip susmamı sağladı (ki haklı çıktı).

Söyleyen için kestirme yoldan kolayca çözüme götürmesidir yalanı cazip kılan. Peki kendisine yalan söylenilen? Ya da şöyle diyeyim, muhatabımızın yalan söyleyebilme ihtimalinin bizi korkutup tedirgin etmesinin sebebi; sadece, bizi güvenip güvenmemek; inanıp inanmamak arasında bırakmasıdır diyebilir miyiz? Belki de sebep kontrol altına alma isteğimizle alakalıdır. Tıpkı sağı solu belli olmayan doğadan tedirgin olarak onu kontrol altına alabilmek için pek çok yol bulmaya çalışmamız gibi. Belirsiz, istem dışı olan şeyleri kontrol altına almak isteriz, zira kendimize yeterince inanmayız. “Deprem olursa hayatım ne olacak, muhatabım yalan söylüyorsa ona nasıl güveneceğim?”

Güvenme isteği… Doğaya, hayata, insanlara güvenme isteğimize ket vurarak bu tedirginlikten kurtulabilir miyiz? İhtiyacımız olmadığını fark ettiğimizde karşıdaki insanın yalan söyleme ihtimali korkutup tedirgin etmeyecektir bizi. Zira yalan söylenmeden evvelsindeki benle sonrasındaki ben aynıyımdır, değişen veya artık değiştiğini düşündüğümüz kişi ise muhatabımız olur.

Güvenme isteği sosyalleşmeye olan meylimizden kaynaklandığına göre bu isteği kesmek belki de bizi insan ilişkilerinde daha mesafeli olmaya zorlar. Güvenmeyi istiyorduk, çünkü muhatabımızda kendimizden bir parça buluyorduk ve tam da bu yüzden (yani belli ölçüde onu öteki olarak görmememizden) gelen bir önem atfetmemiz söz konusuydu. Şimdi ise onun söyleyeceği sözlerin, aslında bizim ona bakış açımız yüzünden önemli olduğunu fark etmiş ve buna ihtiyacımız olmadığını düşünerek muhatabımızdaki benliğimizi söküp almışızdır. Artık o sadece karşımızdaki bir kimsedir ve yalan söyleyip söylememesi bizde bir değişikliğe yol açmaz; severiz ama sadece öteki olarak. Sonuçta tüm ilişkilerimizde bu yöntemi uygulamaya başlarız ve her zaman muhatabımız ile belli bir mesafemiz olur, kendimizden bir parça bulamadığımız ötekiler yığını oluşur hayatımızda. Neticede yine kontrol altına alırız; ama bu sefer öteki, bizden olmayanı baz alarak değil, direk kendimizden başlayarak yapmış oluruz bunu.

Ertesi sabah kendisini uyandıran şey, ne uykusundan yeni uyanmış, tüm üşengeçliğiyle bir nebzesini insanlara lütfetme inceliğinde bulunan güneşin camdan yansıyarak süzülen ışık zerrecikleri, ne de kulaklarını tırmalayan insan bağırtılarıydı.

Duyduğu ses, en lirik şiirleri bile kıskandıracak bir coşkunluk içinde sırasını sabırla bekleyen, sanki işini en güzel şekilde yapabilmek için bir sanatçı edasıyla yoğunlaşan düzinelerce damlalardı. Güzelliğini betimlemekte zorlandığı bu sesi daha net duyabilmek için çevirmişti pencerenin kolunu.

Pencerenin açılmasıyla birlikte dolmuştu içeriye, aktığı yerleri tüm kirlenmişliğinden arındırmak için var gücüyle direnen yağmurun, direncini kaybetmemesi sonucunda kirlerinden tam arınamamış şehirle birlikte buram buram tüten karmaşık kokusu. İşitmesi bile her zerresine kadar zevk duymasına sebep olan yağmurun, içini ısıtan güneş parıltılarını örten bulutlarla kurduğu sıkı fıkı dostluksa bir kasvet çöktürmüştü üzerine.

Güneşi engelleyen bulutlara karşı her yerine yayılan bir ateş hissetti. Öyle bir ateşti ki bu, elinden gelse tüm o sıkıcı bulutları parçalayacak, doyamayıp devam edecekti parçalamaya. Ta ki içinden yükselen ateş sönsün. Kendisini ele geçiren ateşle cebelleşirken, parlak yüzlü çocuğu hatırlayıverdi. Sahi güneş yoktu; ama o çocuğu görmesi bile içindeki ruh halinden kurtulmak için yeterliydi. O heyecanla kendisini dışarı attığında yağan yağmur, içindeki ateşi söndürmüştü. Islanmak o kadar hoşuna gitmişti ki, “keşke” diye düşündü, “keşke yağmur, bulutla olan bu samimiyetini güneşle kursa”.

Parka vardığında ne parlak yüzlü çocuk ne de bir başkasına rastladı. Kimsecikler yoktu ortalıkta. Çocuğu görünce bulutların sebep olduğu sıkıntının geçeceğini düşünerek heyecanlanmıştı. Oysa şimdi o heyecandan eser kalmadığı gibi umut ettiği şeyin gerçekleşmemesinden dolayı beklenmedik bir hüzün de çökmüştü üzerine. Bugün başka bir duygu öğrenme isteği de kalmamıştı artık. Gerisin geri dönerken birden dün geceden beri bakmayı unuttuğu yavru kedi geldi aklına. İçinde bulunduğu hüzünlü halden çıkıp tekrar heyecanlandı, koşar adımlarla yürüyerek dönerken eve.

“Ruhlar için hızlandırılmış insan olma” kursunun hocası olan ruhu, özellikle ellerini daha bir kararmış halde buldu.

-”Yavru kedi nerede?”
Karşısındaki ruhu başta kenara iterek atlatmayı düşünürken, aklına gelen bu soruyla olduğu yerde kalmıştı.

-”Yavru kedi… Dün geceden beri bakmayı unutmuşsun. Acıkınca yiyecek bulma umuduyla dışarı çıkan yavruyu aç sokak köpekleri yemiş, işte orada öylece cansız uzanıyor zavallı.”

Umutlarının tek tek yok olması, sevdiği bir şeyi kaybetmek… Kalbinin bulunduğu taraf acıyordu. Öyle bir acıydı ki bu, içine sığmadığı için, taşacak tek münasip yer olan gözlerine hücum ederek yaşlar halinde boşalmıştı.

-”Sana her gününün mutlu, güzel geçmeyeceğini, zorluklarla karşılaşabileceğini söylemiştim. İnsanlar tıpkı bugün yaşadığın gibi kötü günler de yaşar, dün yaşadığın gibi iyi günler de. Hatta bazen iyi ile kötü arasında anlık geçişler bile olur.

Sabah kalktığında bulutları gördün. Bulutlar hoşlandığın şeyleri hep örtüyordu, bu yüzden kızdın onlara. Hatta bu kızgınlık öfke ve nefrete dönüştü. İçinde bir ateş yanmaya başladı ki kızgınlık denilen şeye sebebiyet veren bu ateştir. Çocuğu hatırlayınca heyecanladın ve öfkeni unutarak umuda tutundun. Fakat, çocuğu bulamamak, kendini daha kötü bir halde hissetmene sebebiyet vermişti. Zira umudunu kaybettiğin için hayal kırıklığına uğramıştın.

Kedi aklına geldi, yeni tutunacağın bir umudun vardı, ancak talihsizsin bugün, onu da kaybettin. Halbuki sahiplenmiştin onu ve sevmiştin. Daha evvel tecrüben olmadığı için elinden gideceğini bir an olsun düşünüp korkmadın ve tedbirsiz davrandın, ancak geri döndüremezsin zamanı. Şimdi sevdiğin bir şeyi kaybettin ve çaresizsin. Öfke, hayal kırıklığı ve ölüme şahid olup çaresiz kalmak. Ölüm tüm çabalara rağmen engelleyemeceğin bir şeydir ve insanlar çok korkarlar ölümden. Çünkü yok olup unutulmak zor gelir hepsine. Nasıl ki sen insanlara karışmak istedin, onlarla iletişim kurup onların hayatlarında da var olabilmekti hayalin, işte en büyük korkularındandır insanların, tüm bunların ellerinden alınması.

-”İnsanlar tüm bunlara nasıl katlanıp yaşamayı seçiyorlar o halde? Nasıl unutuyorlar da devam edebiliyorlar?

-”Kabullenerek. Yaşamaları için tüm duyguları kabul etmeleri lazım, ayırt etmeden. Sevinç, üzüntü, kızgınlık, mutluluk, hayal kırıklığı. Hepsini yaşamayı öğreniyorlar, kimisi hayal kırıklığına uğramamak için beklentisiz olmayı tercih ederken, kimisi de bu duyguyu mutluluk gibi olağan karşılamakta. Yaşamayı öğrenemeyen insanlar; acı, öfke gibi duygulardan kötülükle bahsederler. Oysa bilinmez ki tüm duygular yaşandığında ancak insan olursun. Bir hayal kırıklığı, bir üzüntü; sevinç ve mutluluktan daha kötü bir duygu değildir.

“Bazıları, hayal kırıklığına uğramamak için beklentisiz bir şekilde yaşamaya çalışarak tüm hayatın renk ve heyecanından yoksun kalırlar. Oysa yapmaları gereken tek şey, kabullenmek; ama her zaman beklentisiz olmamak. Çünkü beklentisiz bir insan, hayatın tün heyecanlarından da yoksun insandır aynı zamanda. Şimdi izin verirsen sana bir şey göstermek istiyorum.”

Yeni yetme ruhun elinden tutarak onu son derece aydınlık olan yandaki odaya götürdü ve bir nesnenin karşısına getirdi. Yansımasını gören yeni yetme ruh, tüm duygularının birikimi neticesinde bu görüntüye dayanamayarak feryad etti. Zira aksi aynı garabet ruh gibi yer yer kararmaya başlamıştı ve eskisi gibi güzel değildi artık, kirlenmişti.

-”Tüm duyguları yaşayarak ilk halime dönmek istiyorum. Ancak bu çok zaman alacağa benziyor. Tüm duyguları olağanca çıplaklığıyla bana yaşatacak tek bir duygu yok mudur acaba?”

-”Aslında var, ancak tüm ruhlar ve insanların yaşamaktan kaçındıkları bir duygudur ve istediğin her zaman bulamazsın, bir defa olur ömründe sadece. Denilir ki o duyguyu bulan başka hiç bir şeyden zevk almamaya başlar, öylesine tatlı, aynı zamanda bir o kadar acıdır.”

O tek duyguyu yaşamak istiyordu, o duyguda kaybolmak, her şeyiyle hissetmek. “Nasıl bir duygudur acaba?” diye düşündü, yatağına uzanıp uykuya dalarken…