Fizikte olağanüstü şeyler yaşandığı, özellikle CERN’deki deneyle birlikte yeni keşiflerin eşiğinde olunduğunun düşünüldüğü günlerdeyiz. Gerek yaşanacak şeylerin bir parçası olma isteğiyle, gerekse karadelik oluşacağı iddiasının olaya biraz da magazinsel bir boyut katmasıyla herkesin bakışları her zamankinden daha çok fiziğe çevrilmiş durumda. Gerçi deney bir dahaki seneye kaldı ama ben gene de durumdan istifade konuyla ilgili bir şeylere yer vereyim, The Elegant Universe’le ilgili bir şeyler karalayayım dedim.

Genelde CERN’in Atlas deneyi gibi toplumun ilgisini çekmiş, güncel şeyler söz konusu olduğunda konuyla ilgili bir fikrimiz, yeri geldiğinde bir iki laf edecek, olayla ilgili görüş belirtecek kadar bilgimiz olsun isteriz sanırım. Tek başına dünyanın sonunun gelme söylentisi bile, kabul edelim, en azından bir iki futbol yorumcusunun ağzına düşmeyi, sabah programlarında tartışılmayı hak ederdi herhalde. Ama nedense ne televizyonlarda, ne dışarıda arkadaş ortamında, ilgili-ilgisiz insanların yorumda bulunduğu bir manzarayla karşılaşamadık. Bunun nedeni de biraz barizdi gerçi, biliminsanları çıkmış protondu, 11 boyuttu, maddeye kütleyi veren parçacıktı, evrenin ilk anlarının tekrar yaratılmasıydı, bir ton fantastik olaydan bahsediyordu, ve böyle şeyleri anlamış görünüp üstüne bir de insanın kendisine otorite havası verip konuyla ilgili görüşünü belirtmesi de pek kolay olmasa gerekti. Panik yapmayın arkadaşlar, The Elegant Universe sizler için burada.

Belgesel, Columbia University’nin fizik departmanı profesörlerinden Brian Greene tarafından yazılan, aynı isimli kitaptan uyarlanmış. Kitabın da, belgeselin de en önemli özelliği, fizikten anlamayan kişilere bile bir fikir verebilmesi, gerek konunun fizik tarihindeki yerini, gerek konuyla ilgili kavramları gayet zahmetsizce anlatabilmeyi başarabilmesi. Bu da konuya ilgili oldukça uzun bir giriş yapılarak başarılmış, ki bunun bir güzelliği de 20.yy’da fizikte yaşanan gelişmeleri, nereden nereye gelindiğini, buradaki her bir gelişmenin içeriğini ve önemini aktarabilmesi olmuş. Dolayısıyla yalnızca belgeselin odak noktası olan string teorisiyle ve m-teorisiyle değil, genel görelilik olsun, uzay-zamansal doku olsun, quantum fiziği olsun, izleyicinin pek çok konuyla ilgili fikir sahibi olmasına imkan verilmiş.

Belgeseldeki örnek ve animasyon bolluğu da dikkat çekici. 11 boyutun olması gibi kafamızda canlandırılması güç olan şeylerle bile ilgili oldukça açıklayıcı örneklerin bulunması konunun anlaşılabilirliğine katkı sağlıyor. Konuyla ilgili zaten bilgisi bulunan birisiyseniz de, anlatılanları zaten biliyor olsanız dahi bunların, kimi kavram ve teorilerin geliştirilmesinde oldukça önemli yeri olan fizikçileri belgeselde yer aldıklarını, anlatımlara katkıda bulunduklarını, kimi kavramları ve olayları kendi ağızlarından anlattıklarını görmek eminim sizi de sevindirecektir.

Yazıya CERN’in deneyiyle başlamam aldatmasın, sonlarına doğru CERN’den ve Atlas deneyinden bahsedilse bile doğrudan bu konu üzerine çekilmiş değil belgesel. Gene de bu deneyin sonuçlarının ne bakımdan önemli olduğunu, supersymmetry ve gravitonlar gibi varlıklarına dair işaretlerin görülmesi umulan bazı şeylerin altında nelerin yattığını, nasıl kanıtlanabileceklerini, kanıtlanmalarının, gözlemlenmelerinin önünde daha önce hangi engeller olduğunu görebilmeye yardımı olacaktır. Yalnız bir konuda uyarayım, bu konularda daha fazla bilgi sahibi olmak istiyorsanız belgesel yalnızca bir basamak olabilir sizin için. Bazı şeylerin neden önemli olduğu, sonuçlarının ne kadar önemli olduğunu ve insanların bunlara neden bu kadar değer verdiği vurgulanmış olsa bile, ne olduğu, ne yaptığı çok fazla açıklanmayan bazı kavramlar mevcut. Sanırım kitap, belgesele kıyasla bu konularda daha derine iniyormuş. Konuya olan yabancılığınızı gidermeye katkısı olsa bile, tek başına The Elegant Universe’den içindeki bütün teorileri, bu teorilerdeki kavramları vs. açıklamasını beklememek lazım dolayısıyla.

Linkler:
IMDb Sayfası
PBS’deki Sayfası
Belgeseli Online Olarak İzleyebileceğiniz PBS Sayfası

Tags: belgesel, fizik